Mtakatifu Frumentius, Askofu

Mtakatifu Frumentius, Askofu

Sikukuu: Oktoba 27 (katika Martirolojia ya Kirumi). Kanisa la Ethiopia lina tarehe zake katika kalenda yake.
Alizaliwa: mwanzoni mwa karne ya 4, Tiro (Lebanoni ya leo)
Alifariki: karibu mwaka 380, Aksum, Ethiopia
Anajulikana kama: Mtume wa Ethiopia. Waethiopia humwita Abba Salama (Baba wa Amani) na Kesate Birhan (Mfunuaji wa Mwanga).
Cheo chake: Askofu wa kwanza wa Aksum, “Abuna” wa kwanza wa Ethiopia
Mlinzi wa: Ethiopia na Eritrea

Ujana na safari ya baharini

Frumentius alizaliwa katika familia ya Kikristo huko Tiro, mji wa pwani wa Foinike. Akiwa kijana, yeye pamoja na Edesio (Aedesius), aliyekuwa huenda ndugu yake, waliandamana na mjomba au mwalimu wao, mwanafalsafa aitwaye Meropio, katika safari ya kibiashara na ya kujifunza kupitia Bahari ya Shamu kuelekea India.

Kwa mujibu wa mwanahistoria wa kale Rufino, aliyesikia habari hizi kutoka kwa Edesio mwenyewe, meli yao ilisimama katika bandari moja ya pwani ya Afrika ili kuchukua maji na chakula. Wenyeji, waliokuwa na uadui na Warumi wakati huo, waliwashambulia na kuwaua wote waliokuwa melini, isipokuwa vijana wawili, Frumentius na Edesio, waliokuwa wamekaa chini ya mti wakisoma. Vyanzo vingine husimulia kwamba meli ilivunjika na wao wawili tu wakaokoka. Kwa vyovyote vile, vijana hao waliachwa hai na wakapelekwa kama mateka kwa mfalme wa Aksum, ufalme mkubwa uliokuwa kaskazini mwa Ethiopia ya leo.

Watumishi katika ikulu ya Aksum

Mfalme aliwapenda vijana hao kwa sababu ya akili na uaminifu wao:

Edesio akawa mnyweshaji wa mfalme,
Frumentius akawa katibu na mtunza hazina wa ufalme.

Baada ya muda mfalme alifariki, na kabla ya kufa aliwapa uhuru wao. Lakini malkia aliwaomba wabaki ili wamsaidie kuongoza ufalme hadi mwanawe mdogo, Ezana, akue na kuweza kutawala. Walikubali.

Kupanda mbegu za imani

Frumentius alitumia nafasi yake ya madaraka kueneza imani ya Kikristo:

Aliwatafuta wafanyabiashara Wakristo kutoka Dola ya Kirumi waliokuwa wakifika Aksum, na kuwahimiza kukutana kwa sala.
Aliwapa ruhusa na mahali pa kujenga nyumba za sala.
Wenyeji walianza kuvutiwa na imani hiyo, na jumuiya ndogo ya Kikristo ikaanza kukua.
Kwenda kwa Mtakatifu Atanasio

Ezana alipokuwa mtu mzima na kuanza kutawala, Frumentius na Edesio waliomba ruhusa kuondoka. Edesio alirudi nyumbani Tiro, ambako baadaye akawa padre, na ndiye aliyemsimulia Rufino habari hizi.

Frumentius alikwenda Aleksandria, Misri, kwa Patriarki Mtakatifu Atanasio, mmoja wa walimu wakuu wa imani katika historia ya Kanisa. Alimweleza habari za Wakristo wa Aksum na akamwomba amtume askofu kwenda kuwachunga.

Atanasio alimsikiliza kwa makini. Kisha alimwambia, kwa maana hii, kwamba hakuna mtu anayefaa zaidi kuliko Frumentius mwenyewe, kwa sababu Roho wa Mungu yu ndani yake na tayari amefanya kazi hiyo kwa matunda mengi. Hivyo Atanasio alimweka wakfu Frumentius kuwa askofu na akamtuma kurudi Aksum.

Askofu wa Aksum

Frumentius alirudi Aksum kama askofu wa kwanza wa Ethiopia. Alihubiri kwa bidii, akabatiza watu wengi, akapadrisha mapadre, na akajenga makanisa.

Jambo kubwa kuliko yote: Mfalme Ezana mwenyewe alibatizwa. Sarafu za Aksum za wakati huo zinaonyesha mabadiliko haya kwa wazi. Sarafu za mwanzo zilikuwa na alama za miungu ya kipagani, lakini baadaye zilianza kuwa na alama ya msalaba. Hivyo Aksum ikawa mojawapo ya dola za kwanza duniani kukubali Ukristo rasmi. Katika mapokeo ya Ethiopia, wafalme hawa wanakumbukwa kwa majina ya Abreha na Atsbeha.

Mwaminifu katika imani sahihi

Wakati huo Kanisa lilikuwa likisumbuliwa na uzushi wa Ario, uliofundisha kwamba Yesu si Mungu kamili. Kaisari Konstantio II aliunga mkono uzushi huo, na alimpinga Atanasio.

Kaisari aliwaandikia wafalme wa Aksum barua akiwataka wampeleke Frumentius Aleksandria ili achunguzwe na kuwekwa chini ya askofu wa Kiario. Lengo lilikuwa kumwondoa kwa sababu alikuwa amewekwa wakfu na Atanasio. Lakini wafalme wa Aksum walimlinda askofu wao, na Frumentius alibaki mwaminifu kwa imani ya Kanisa Katoliki kama ilivyotangazwa na Mtaguso wa Nikea. Atanasio mwenyewe alihifadhi barua hiyo ya Kaisari katika maandishi yake.

Kifo chake

Frumentius aliendelea kuliongoza Kanisa la Ethiopia hadi kifo chake karibu mwaka 380.

Urithi wake
Tangu wakati wake, kiongozi mkuu wa Kanisa la Ethiopia ameitwa “Abuna”, yaani “Baba yetu.” Frumentius ndiye Abuna wa kwanza.
Kwa karne nyingi, hadi karne ya 20, askofu mkuu wa Ethiopia aliendelea kuwekwa wakfu na Patriarki wa Aleksandria, kama Frumentius alivyowekwa wakfu na Atanasio.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki, Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia, na Makanisa mengine ya Mashariki.

Habari zake zinatukumbusha kwamba Ukristo ulifika Afrika mapema sana, mamia ya miaka kabla ya wamisionari wa Ulaya. Ethiopia ina mojawapo ya Makanisa ya zamani zaidi duniani.

Fundisho kwetu

Mtakatifu Frumentius anatufundisha:

Mungu hutumia hata misiba kutimiza mpango wake. Kutoka kwa mauaji na utumwa, Ethiopia ilipata Injili.
Kutumia nafasi zetu za kazi kumshuhudia Kristo. Alikuwa mtunza hazina wa mfalme, lakini alikuwa pia mmisionari.
Uaminifu: aliwatumikia wafalme kwa uaminifu, na wao wakamwamini.
Kudumu katika imani sahihi hata wenye mamlaka wanapotaka kuipotosha.
Umoja na Kanisa lote: hakuanza kazi yake kama askofu bila kwenda kwanza kwa Patriarki wa Aleksandria.

Sala fupi:
Ee Mungu, uliyemtumia Mtakatifu Frumentius kuleta mwanga wa Injili katika nchi ya Ethiopia, kwa maombezi yake, ulijalie Kanisa la Afrika kustawi katika imani, matumaini na mapendo, na utufanye mashahidi waaminifu wa Kristo popote tulipo. Kwa Kristo Bwana wetu.
Amina.