Mose Mwethiopia (Mose Mweusi)

Mtakatifu Mose Mwethiopia (Mose Mweusi)

Sikukuu: Agosti 28 (katika Martirolojia ya Kirumi). Kanisa la Kikopti huiadhimisha Julai 1.
Alizaliwa: karibu mwaka 330
Alifariki: karibu mwaka 405, jangwa la Skete, Misri (shahidi)
Anajulikana pia kama: Abba Mose, Mose Mnyang’anyi, Mose Mweusi
Mlinzi wa: wanaopinga vurugu, waliotoka katika maisha ya uhalifu, na Waafrika

(Kumbuka: kalenda nyingine za mahali zinaweza kuwa na tarehe tofauti. Kama orodha yako inamweka mwezi Oktoba, ihakiki dhidi ya kalenda unayoitumia.)

Kutoka utumwani hadi uhalifu

Mose alikuwa Mwafrika mweusi, huenda kutoka Ethiopia au Nubia (Sudani ya leo). Alikuwa mtumwa wa afisa mmoja wa serikali huko Misri. Alikuwa mtu mrefu sana, mwenye nguvu nyingi na hasira kali.

Bwana wake alimfukuza kwa sababu ya wizi, na pia alishukiwa kuua mtu. Baada ya hapo Mose aliingia katika maisha ya uhalifu kabisa. Alikuwa kiongozi wa genge la wanyang’anyi wapatao 70 katika bonde la Mto Nile. Watu waliogopa sana jina lake.

Hadithi moja inasema kwamba mbwa wa mchungaji mmoja alibweka na kuzuia mpango wake wa kuiba. Kwa hasira, Mose aliapa kumuua mchungaji huyo. Aliogelea kuvuka Mto Nile uliokuwa umejaa, akiwa ameshika upanga kwa meno. Mchungaji alipomwona alijificha, na Mose akachinja kondoo wake badala yake.

Kuongoka kwake

Siku moja, akikimbia askari waliokuwa wakimtafuta, Mose alijificha kati ya wamonaki wa jangwa la Skete (Wadi El Natrun ya leo, Misri). Huko aliona kitu ambacho hakuwa amewahi kukiona: watu walioishi kwa amani, upole, furaha na upendo, bila kutafuta mali wala kulipiza kisasi.

Maisha yao yalimgusa sana moyoni. Aliacha uhalifu, akatubu, akabatizwa, na akaomba kuwa mmonaki. Mwalimu wake wa kiroho alikuwa Abba Isidoro.

Wanyang’anyi wanne

Siku moja, wanyang’anyi wanne walivamia kijumba cha Mose wasijue ni nani. Mose, ambaye bado alikuwa na nguvu zake za zamani, aliwashinda wote na kuwafunga kamba. Kisha akawabeba mabegani mwake hadi kanisani, akawaambia wamonaki wenzake kwamba yeye hana ruhusa tena ya kumdhuru mtu yeyote, hivyo wao waamue la kufanya.

Wanyang’anyi walipogundua kwamba huyu ndiye Mose, yule mnyang’anyi maarufu aliyekuwa amebadilika, nao waliongoka na kuwa wamonaki.

Mapambano ya ndani

Kuongoka kwa Mose hakukuwa kwa siku moja. Kwa miaka mingi aliendelea kupigana na tabia zake za zamani, kama hasira na tamaa. Alivunjika moyo mara nyingi.

Usiku mmoja, Abba Isidoro alimpeleka juu ya paa kutazama mapambazuko. Alimwonyesha jinsi mwanga wa jua unavyofukuza giza polepole, si mara moja. Akamwambia kwamba ndivyo roho inavyotakaswa kidogo kidogo.

Mtumishi wa huruma

Mose akawa mmoja wa Mababa wa Jangwani wenye hekima kubwa. Hadithi yake mashuhuri zaidi ni hii:

Mmonaki mmoja alikuwa ametenda kosa, na wazee walikusanyika kumhukumu. Walimwita Mose, lakini mwanzoni alikataa kuja. Mwishowe alikuja akiwa amebeba gudulia lililotoboka, likivuja maji, au kwa mapokeo mengine, kikapu cha mchanga kilichovuja. Walipomwuliza maana yake, alijibu kwa maana hii:

“Dhambi zangu zinamwagika nyuma yangu wala sizioni, nami leo nimekuja kuhukumu makosa ya mwingine?”

Wazee waliona aibu, na wakamsamehe yule ndugu.

Pia aliwafundisha wanafunzi wake: “Nenda, kaa katika kijumba chako, na kijumba chako kitakufundisha kila kitu.”

Unyenyekevu mbele ya ubaguzi

Baadaye Mose alipewa daraja la upadre na Patriarki Theofilo wa Aleksandria. Siku ya kupewa daraja, askofu alitaka kumjaribu. Aliwaambia makleri wamfukuze kwa maneno ya dharau kwa sababu ya rangi yake nyeusi.

Mose alitoka nje bila hasira, akijiambia kwamba walimtendea haki kwa sababu yeye si kitu. Askofu alipoona unyenyekevu wake, alimrudisha na kumpa daraja. Mose akawa padre na baba wa kiroho wa wamonaki wapatao 75.

Kifo chake

Karibu mwaka 405, akiwa na miaka 75 hivi, alipata habari kwamba makabila ya Waberberi yalikuwa yanakuja kushambulia monasteri. Aliwaambia wanafunzi wake wakimbie. Wao walimsihi naye akimbie au ajitetee kwa nguvu, kama mpiganaji alivyokuwa zamani.

Alikataa. Aliwakumbusha maneno ya Yesu: “Wote waushikao upanga wataangamia kwa upanga” (Mathayo 26:52). Alisema kwamba amekuwa akisubiri siku hiyo kwa miaka mingi. Wamonaki saba walibaki naye, na wote waliuawa, isipokuwa mmoja aliyejificha na kuona mwisho wao.

Masalia yake yanaheshimiwa katika Monasteri ya Baramus huko Wadi El Natrun, Misri.

Fundisho kwetu

Mtakatifu Mose Mwethiopia anatufundisha:

Hakuna aliye mbali sana na huruma ya Mungu. Mnyang’anyi na muuaji alikuja kuwa mtakatifu.
Kuongoka ni safari, si tukio la siku moja. Tusikate tamaa tunapoanguka tena.
Tusiwahukumu wengine, kwa sababu sisi wenyewe tuna dhambi nyingi tusizoziona.
Kujibu vurugu kwa amani: aliyekuwa mpiganaji hodari alichagua kufa bila kuinua upanga.
Unyenyekevu mbele ya dharau na ubaguzi.

Sala fupi:
Ee Mungu, uliyembadilisha Mtakatifu Mose kutoka giza la uhalifu kuwa mwanga wa utakatifu, kwa maombezi yake utujalie toba ya kweli na mioyo isiyowahukumu wengine. Utufanye vyombo vya amani pale palipo na chuki na vurugu. Kwa Kristo Bwana wetu.
Amina.